Alle knotbomen van Nederland, voor het eerst in één bestand
In samenwerking met KNNV en met jouw hulp, proberen we alle knotbomen van Nederland in kaart te brengen. Dat doen we met een eigen meld-app en met dezelfde gegevens die we voor het Landschapselementenregister (LASREG) gebruiken: satellietbeelden, luchtfoto’s en andere geodata.
Het is de eerste keer dat we van één boomvorm, alle individuen in het land in één databestand proberen te vangen.
Zo meld je een knotboom
Voer deze stappen uit in Knotboom melden app.
Tik op de paarse knop om naar je eigen locatie te springen. Liever handmatig? Zoom en sleep dan zelf naar de juiste plek op de kaart.
Vergroot het beeld tot je de boom goed ziet: de boom waarvan jij weet dat het een knotboom is.
Plaats het paarse puntje op de boom door op de kaart te klikken. Staat hij niet goed? Zet hem gewoon opnieuw.
Weet je om welke boomsoort het gaat? Kies die erbij. Weet je het niet zeker, dan sla je deze stap over.
Hoe herken je een knotboom?
Een knotboom herken je aan de opvallende, verdikte knot op de stam, meestal op ongeveer twee meter hoogte. Die knot is ontstaan doordat de takken er steeds opnieuw zijn afgezet. Daarboven groeit een krans van nieuwe takken, de pruik.
Kenmerken
- Een verdikte knot op de stam, meestal rond twee meter hoogte
- Een rechte, omhooggaande stam zonder zijtakken
- Een pruik van jonge takken die boven de knot uitgroeit
Welke boomsoorten?
Wilg en els kom je het vaakst tegen, maar ook essen, eiken, haagbeuken en andere soorten worden geknot. Meld ze allemaal.
Twijfel je?
Meld de boom toch. Liever een twijfelgeval te veel dan een knotboom die we missen.
Waarom vragen we jouw hulp?
Het Nederlandse en Vlaamse landschap is door mensen gevormd en de knotboom is daar een icoon van. Al vanaf het begin van onze jaartelling staan knotbomen op afbeeldingen (zie: Het knotbomenboek, Minkjan en Kruk, 2010, KNNV Uitgeverij).
Knotbomen hebben ook grote ecologische waarde. Oude exemplaren zijn bijvoorbeeld een broedplaats voor de steenuil.
Tegelijk gaan landschapselementen in deze eeuw achteruit. Om daar cijfermatig verstandig mee om te gaan en om veranderingen te kunnen volgen, willen we weten waar knotbomen staan en om welke soorten het gaat.
Dit is een experiment. We willen zien of we dit samen technisch goed genoeg voor elkaar krijgen. Lukt dat, dan proberen we in 2027 van meer boomsoorten en begroeiing landsdekkend gegevens te verzamelen.
Wat doen we met de meldingen?
Alle meldingen samen vormen een nationale dataset van knotbomen. Jouw melding gebruiken we om algoritmen te trainen, die vervolgens op luchtfoto’s, satellietbeelden en andere geodata zelf naar knotbomen gaan zoeken.
De veldwaarnemingen en het eindresultaat publiceren we in de loop van 2027 als Open Data, net als de andere open LASREG-data: via de website en als download. Ook de knotbomen binnen de bebouwde kom zijn dan te downloaden.
Meldingen die eenmaal in “Meld een Knotboom” zijn ingevoerd, zijn niet terug te vorderen of te beheren door een ander dan de beheerder van LASREG. Dat is Coöperatief Boomregister.
We verzamelen geen persoonsgegevens van gebruikers van de app of van de websites.
Veel gestelde vragen
In Coöperatief Boomregister U.A. beheren we de informatie zo zorgvuldig en zo open mogelijk. Het gebruik van data en content die via Boomregister en LASREG is verzameld, is vrij voor niet-zakelijk gebruik door particulieren. Voor ander gebruik is toestemming nodig; neem daarvoor contact op via info@boomregister.nl. Onderzoekers van onder meer Landschappen.nl en KNNV hebben vrij toegang tot de data.
Bronvermelding is verplicht. De juiste vermelding voor data en content is: “bron: Boomregister.nl, KNNV, Landschappen.nl”. Bij online gebruik neem je ook een hyperlink op naar de bronpagina op Boomregister.nl.
In LASREG verzamelen we landsdekkende gegevens over groene en blauwe landschapselementen, met het grootste detail dat technisch en financieel haalbaar is. Daarmee is LASREG wereldwijd uniek. Die kwantitatieve benadering, met aantallen, locaties en oppervlakten, is een goede basis om veranderingen in het landschap te volgen.
Maar een sloot met alleen blauwalg is ecologisch minder waardevol dan een sloot met bijvoorbeeld krabbenscheer.
Daarom bestaat in LASREG de ambitie om ook biodiversiteit, vegetatietypen en plantensoorten een plek te geven. Daar is de samenwerking met KNNV en Landschappen.nl op gericht, en citizen science is daarin onmisbaar. Het knotbomenexperiment is de eerste stap.
In Nederland worden enorm veel velddata verzameld, meestal doorgemeld naar de Nationale Databank Flora en Fauna. Dat gebeurt ook met de knotboomwaarnemingen. Alleen is de dichtheid van die waarnemingen nooit zo groot dat je er landsdekkend en gedetailleerd betrouwbare conclusies uit kunt trekken. Daarvoor zijn naar schatting veel meer waarnemingen nodig, of een combinatie van veldwaarnemingen met andere databronnen. Voor LASREG en KNNV is dat een belangwekkend onderzoeksgebied.
De app “Meld een Knotboom” is een hulpmiddel om massaler en met minder gespecialiseerde waarnemers gegevens in te winnen. Bij vervolgacties sluiten we samenwerking met bestaande inwin-apps niet uit.
“Knotboom melden” is ontwikkeld samen met vrijwilligers van natuurvereniging KNNV. Met Landschappen.nl werken we al langer samen om LASREG van de grond te krijgen, en nu om de app onder de aandacht te brengen.
Ga naar buiten en meld
je eerste knotboom
Elke melding helpt. Hoe meer bomen we binnenkrijgen, hoe beter de landelijke kaart wordt.